ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ


Ἀπολυτίκιον Ἦχος δ' ἐκ τρίτου

Σήμερον τῆς σωτηρίας ἡμῶν τὸ Κεφάλαιον,

καὶ τοῦ ἀπ' αἰῶνος Μυστηρίου ἡ φανέρωσις,

ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, Υἱὸς τῆς Παρθένου γίνεται,

καὶ Γαβριὴλ τὴν χάριν εὐαγγελίζεται.

Διὸ σὺν αὐτῷ τῇ Θεοτόκῳ βοήσωμεν·

Χαῖρε Κεχαριτωμένη, ὁ Κύριος μετὰ σοῦ.


Evagelismos
Ευαγγελισμός
Παναγία Χρυσοκουρδαλιώτισσα

1. Η ΔΙΠΛΗ ΓΙΟΡΤΗ

Στις 25 του Μάρτη οι απανταχού Έλληνες έχουμε διπλή γιορτή. Γιορτάζουμε τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου, αλλά και του Έθνους. Τη μέρα αυτή ο αρχάγγελος Γαβριήλ έφερε στην Παρθένο το χαρμόσυνο άγγελμα της γέννησης του Ιησού που θα λύτρωνε το ανθρώπινο γένος από τα δεσμά της παρακοής των προπατόρων του και θα εγκαθιστούσε μια νέα και ανώτερη Πνευματική Βασιλεία  . Την ίδια μέρα ο Παλαιών Πατρών Γερμανός ευλογούσε  το λάβαρο του αγώνα των σκλαβωμένων Ελλήνων που θα λύτρωνε το γένος από τα δεσμά της Τούρκικης σκλαβιάς και θα εγκαθιστούσε ένα νέο Ελληνικό Κράτος μετά από τετρακόσια χρόνια σκλαβιάς.

Ασφαλώς ο πρώτος ευαγγελισμός προηγήθηκε κατά πολύ του δευτέρου. Ο δεύτερος ευαγγελισμός σχεδιάστηκε από τον αρχηγό της Φιλικής Εταιρείας Δημήτρη Υψηλάντη να συμπέσει με τον πρώτο. Ήταν μια πανέξυπνη συμβολική ενέργεια που ενέπνευσε τους σκλαβωμένους τότε Έλληνες και εμπνέει ως τα σήμερα. Ήταν μια υλοποιημένη έκφραση του Ελληνοχριστιανισμού μας.


2. Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ

Τα θεία μηνύματα του Ευαγγελισμού της Μαρίας περιέχονται μεστά και περιεκτικά στο Αποστολικό Ανάγνωσμα και την Ευαγγελική Περικοπή της ημέρας.


2.1. Το Αποστολικό Ανάγνωσμα.
Προς Εβραίους επιστολής Παύλου: Β.11 – 18.

«Αδελφοί, ο αγιάζων και οι αγιαζόμενοι εξ ενός πάντες, δι’ ήν αιτίαν, ουκ επαισχύνεται αδελφούς αυτούς καλείν, λέγων: «απαγγελώ το όνομά σου τοις αδελφοίς μου, εν μέσω εκκλησίας υμνήσω σε.» Και πάλιν: «εγώ έσομαι πεποιθώς επ’ αυτώ.» και πάλιν: «ιδού εγώ και τα παιδία, ά μοι έδωκεν ο Θεός.» Επεί ούν τα παιδία κεκοινώνηκε σαρκός και αίματος, και Αυτός παραπλησίως μετέσχε των αυτών, ίνα δια του θανάτου καταργήση τον το κράτος έχοντα του θανάτου, τουτ’ έστι τον διάβολον, και απαλλάξη τούτους, όσοι φόβω θανάτου δια παντός του ζήν ένοχοι ήσαν δουλείας. Ου γάρ δήπου αγγέλων επιλαμβάνεται, αλλά σπέρματος Αβραάμ επιλαμβάνεται. Όθεν, ώφειλε κατά πάντα τοις αδελφοίς ομοιωθήναι, ίνα ελεήμων γένηται και πιστός αρχιερεύς τα προς τον Θεόν, εις το ιλάσκεσθαι τας αμαρτίας του λαού. Εν ώ γάρ πέπονθεν αυτός πειρασθείς, δύναται τοις πειραζομένοις βοηθήσαι.»

2. 2. Η Ευαγγελική Περικοπή.
Κατά Λουκάν Ευαγγέλιον: Α.24 – 38.

«Μετά δέ ταύτας τας ημέρας, συνέλαβεν Ελισάβετ η γυνή Ζαχαρίου, και περιέκρυβεν εαυτήν μήνας πέντε, λέγουσα, ότι ούτω μοι πεποίηκεν ο Κύριος εν ημέραις αις επείδεν αφελείν το όνειδός μου εν ανθρώποις.
Εν δέ τω μηνί τω έκτω απεστάλη ο άγγελος Γαβριήλ υπό του Θεού εις πόλιν της Γαλιλαίας, η όνομα Ναζαρέτ, προς παρθένον μεμνηστευμένην ανδρί, ώ όνομα Ιωσήφ, εξ οίκου Δαυϊδ, και το όνομα της παρθένου Μαριάμ. Και εισελθών ο άγγελος προς αυτήν είπε: «χαίρε, κεχαριτωμένη, ο Κύριος μετά σού. Ευλογημένη σύ εν γυναιξίν.» Η δέ ιδούσα, διεταράχθη επι τω λόγω αυτού, και διελογίζετο ποταπός είη ο ασπασμός ούτος. Και είπεν ο άγγελος αυτή: «μή φοβού, Μαριάμ’ εύρες γάρ χάριν παρά τω Θεώ. Και ιδού, συλλήψη εν γαστρί και τέξη υιόν, και καλέσεις το όνομα αυτού Ιησούν. Ούτος έσται μέγας και υιός υψίστου κληθήσεται. Και δώσει αυτώ Κύριος ο Θεός τον θρόνον Δαυϊδ του πατρός αυτού, και βασιλεύσει επι τον οίκον Ιακώβ εις τους αιώνας, και της βασιλείας αυτού ουκ έσται τέλος.» Είπε δέ Μαριάμ προς τον άγγελον: «πώς έσται μοι τούτο, επεί άνδρα ου γινώσκω»? Και αποκριθείς ο άγγελος είπεν αυτή: «Πνεύμα Άγιον επελεύσεται επι σέ και δύναμις υψίστου επισκιάσει σοι” διό και το γεννώμενον άγιον κληθήσεται, υιός Θεού. Και ιδού Ελισάβετ η συγγενής σου, και αυτή συνειληφυία υιόν εν γήρει αυτής, και ούτος μήν έκτος εστίν αυτή τη καλουμένη στείρα, ότι ουκ αδυνατήσει παρά τω Θεώ πάν ρήμα.» Είπε δέ Μαριάμ: «ιδού η δούλη Κυρίου, γένοιτό μοι κατά το ρήμά σου.» Και απήλθεν απ’ αυτής ο άγγελος.»


3. ΑΠΟ ΠΟΤΕ ΓΙΟΡΤΑΖΕΤΑΙ Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ

Τους πρώτους μ.Χ. αιώνες η Παναγία δεν γιορταζόταν όπως σήμερα. Για παράδειγμα μόλις το 431 η Τρίτη Οικουμενική απένειμε στη Μαρία τον τίτλο Θεοτόκος. Επίσης η Πέμπτη Οικουμενική Σύνοδος του 553 αναγνώρισε την αειπαρθενία της Θεοτόκου. Η απεικόνιση της Θεοτόκου σε αγιογραφίες άρχισε μόλις τον 6ο αιώνα πράγμα που επιβεβαιώνει πως από τότε άρχισε να της αποδίδεται ιδιαίτερη τιμή.


Με βάση αυτά δεν εκπλήσσει το γεγονός ότι ο Ευαγγελισμός γιορταζόταν μαζί με τη Γέννηση του Χριστού ως ένα δευτερεύον γεγονός. Κατά το 650 καθιερώθηκε να γιορτάζεται ξεχωριστά. Αρχικά γιορταζόταν ως Δεσποτική Γιορτή, αργότερα δε μεταφέρθηκε στις Θεομητορικές. Αξίζει να σημειωθεί πως η Κοπτική Εκκλησία την γιορτάζει ακόμη ως Δεσποτική με το όνομα « Σύλληψις του Ιησού Χριστού».


4. ΣΠΟΥΔΑΙΟΙ ΝΑΟΙ ΚΑΙ ΜΟΝΕΣ ΤΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΥ

Ναοί και μοναστήρια αφιερωμένα στην Παναγία υπάρχουν πολλά, όμως μικρό μέρος είναι αφιερωμένα στον Ευαγγελισμό.

4.1 Κύπρος

Από τα πενήντα (περίπου) μοναστήρια της Κύπρου που λειτούργησαν κατά καιρούς ή λειτουργούν ακόμη δεν αφιερώθηκε κάποιο στον Ευαγγελισμό.

Από τους ενοριακούς ναούς φέρουν το όνομα  Ευαγγελίστρια ναοί που βρίσκονται στα εξής μέρη:

α. Παλλουριώτισσα (Λευκωσία)

β. Γερόλακκος (κατεχόμενο)

γ. Κάθηκας

δ. Κάτω Πολεμίδια

ε. Καραβάς (κατεχόμενο)


4.2 Ελλάδα

4.2.1 Τήνος

Στην Ελλάδα είναι αναμενόμενο να υπάρχουν αρκετοί ναοί με αυτό το όνομα. Ο πιο γνωστός είναι η Ευαγγελίστρια της Τήνου που κτίστηκε το 1823 και έκτοτε έγινε το πιο αγαπημένο πανελλήνιο προσκύνημα της Παναγίας. Από τους πρώτους προσκυνητές της ήταν οι κορυφαίοι αγωνιστές του 21 Κολοκοτρώνης, Μιαούλης, Νικηταράς, Κανάρης και Μακρυγιάννης.


Tinos1 Tinos2 Tinos3


4.2.2. Σκίαθος

Από τα ελάχιστα μοναστήρια της Ελλάδας που είναι αφιερωμένα στον Ευαγγελισμό το πιο ιστορικό είναι εκείνο της Σκιάθου. Η «Βαγγελίστρα», όπως τη λένε οι ντόπιοι, κτίστηκε το 1794 από τον όσιο Νήφωνα τον Κολλυβάδη, αρχηγό μερικών μοναχών που απεχώρησαν από το γειτονικό Άγιο Όρος. Το μοναστήρι έπαιξε σημαντικό ρόλο στη μόρφωση των κατοίκων, διαθέτει δε σπουδαία βιβλιοθήκη. Εδώ για παράδειγμα έμαθε τα πρώτα του γράμματα ο ξακουστός κοσμοκαλόγερος – λογοτένης Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης και ο επίσης λογοτέχνης και ξάδελφος του Αλέξανδρος Μωραϊτίδης. Το μοναστήρι έπαιξε επίσης σημαντικό ρόλο πριν και κατά την Επανάσταση του 1821. Σ ' αυτήν το 1807 σχεδιάστηκε, uφάνθηκε, ευλογήθηκε και υψώθηκε η πρώτη Ελληνική Σημαία με τον λευκό Σταυρό στη μέση επί γαλανού φόντου. Εδώ ο όσιος Νήφων όρκισε ως μέλη της Φιλικής Εταιρείας τοο Κωλοκοτρώνη, τον Μιαούλη, το Βλαχάβα κ.ά.

Skiathos1 Skiathos3 Skiathos


4.3 Κωνσταντινούπολη

Στην καρδιά της Ορθοδοξίας, υπάρχουν δυο ναοί αφιερωμένοι στον Ευαγγελισμό. Ο ένας είναι στο Βαφειοχώρι και ο άλλος στα Ταταύλα (Ταταούλια). Για τον πρώτο δε βρήκαμε στοιχεία. Ο δεύτερος βρίσκεται στους πρόποδες του λόφου συνοικίας  Ταταούλων, που μέχρι το 1922 κατοικείτο μόνο από αριστοκράτες Έλληνες. Οι αριστοκράτες αυτοί έκτισαν αυτόν τον  περίλαμπρο ναό το 1893. Σήμερα οι ελάχιστοι Έλληνες της Πόλης με νύχια και με δόντια κρατούν ανοικτά αυτά τα προσκυνήματα και μαζί ζωντανές τις ρίζες του Ελληνισμού στη Βασιλεύουσα.

Tatavla1 Tatavla2


ς όρισε με  διάταγμα ως ημέρα επίσημου γιορτασμού της Επανάστασης την 25η Μαρτίου. (Να μια ορθή απόφαση των ξενόφερτων αυθεντών των Νεοελλήνων!)

 

Ανδρέας Χρυσάνθου

23/03/2012